BM uzmanları, Türkiye’de insan hakları savunucularına yönelik suçlamaların büyük ölçüde terörle mücadele mevzuatına dayandırıldığına dikkat çekerek, özellikle İnsan Hakları Derneği (İHD) üyelerinin açıkça hedef alındığını belirtti. Açıklamada, dernek üyelerinin mahpus hakları, işkenceyle mücadele ve Kürt meselesine barışçıl çözüm arayışları gibi temel faaliyetleri nedeniyle yargısal baskıya maruz kaldığı vurgulandı.
Uzmanlar, hak savunucuları üzerindeki baskıyı şu somut örneklerle örneklendirdi:
Hatice Onaran: Cezaevindeki ihtiyaç sahibi mahpuslara insani yardım amaçlı küçük miktarlarda para gönderdiği gerekçesiyle "terörizmin finansmanı" suçundan 4 yıl 2 ay hapis cezasına çarptırıldı. Sağlık sorunları nedeniyle Şubat 2026'da tahliye edildi.
Suna Bilgin: Avukatlık mesleği kapsamındaki savunma faaliyetleri nedeniyle "silahlı terör örgütü üyeliği" suçlamasıyla 6 yıl 3 ay hapis cezası aldı. Uzmanlar, Bilgin’in yanı sıra Tuğba Kahraman ve Mehmet Acettin’in de benzer dosyalarla karşı karşıya olmasından derin endişe duyduklarını ifade etti.
Sabri Güngen: Müvekkiline yönelik işkenceyi belgelemeye çalışırken polis şiddetine ve savcı tacizine maruz kalan avukat Güngen’in durumu, savunma hakkına yönelik saldırıların bir simgesi olarak gösterildi.
İsmail Boyraz: Bir sendika protestosuna katıldığı gerekçesiyle "kanuna aykırı toplantı" suçlamasıyla soruşturma altında tutuluyor. (Aynı dosya kapsamında yargılanan Osman Süzen ise beraat etti.)
BM Özel Raportörleri, terörle mücadele yasalarının kötüye kullanılmasının yeni bir durum olmadığını; bu konunun 2020, 2021, 2022 ve 2023 yıllarında da Türk makamlarına iletildiğini hatırlattı.
Uzmanlardan uluslararası standartlara uyum çağrısı
Uzmanlar, Türkiye Hükümeti’n terör tanımının uluslararası hukuka uygun şekilde, "yasallık, gereklilik ve orantılılık" ilkeleri çerçevesinde dar ve net bir şekilde yeniden düzenlenmesi, mevzuatın; ifade, toplanma ve örgütlenme özgürlüklerini kısıtlamak veya keyfi tutuklamaları meşrulaştırmak için araçsallaştırılmaması ve devletin, avukatları ve hak savunucularını her türlü yıldırma, misilleme ve şiddet eyleminden koruma sorumluluğunu yerine getirmesi talebinde bulundu.
BM Uzmanları
- Mary Lawlor, İnsan Hakları Savunucularının Durumu Hakkında Özel Raportör
- Margaret Satterthwaite, Hâkimler ve Avukatların Bağımsızlığı Hakkında Özel Raportör
- Ben Saul, Terörle Mücadele Ederken İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Teşviki ve Korunması Hakkında Özel Raportör
- Tlaleng Mofokeng, Herkesin Ulaşılabilecek En Yüksek Fiziksel ve Ruh Sağlığı Standardından Yararlanma Hakkı Hakkında Özel Raportör
- Gina Romero, Barışçıl Toplanma ve Örgütlenme Özgürlüğü Hakkında Özel Raportör