Seçilmiş bir STÖ delegesi olarak Enes Hocaoğulları’nın Avrupa Konseyi’nde yaptığı konuşma nedeniyle tutuklanması, bireysel bir hak ihlali olduğu gibi, sivil toplumun yerel, ulusal ve uluslararası düzeyde karar verme süreçlerine katılım hakkına, örgütlenme özgürlüğüne ve ifade özgürlüğüne yönelik bir tehdit niteliğinde.
Uluslararası mekanizmalara katılarak görüş sunmanın meşruiyetine yönelik bu tür müdahaleler, ifade özgürlüğünün ve demokratik katılımın teminat altına alınması gerekliliğini bir kez daha ortaya koyarken, bu hakların karşılıklı bağlılık ve ilişki içinde olduğunu da unutmamak gerekiyor.
Hocaoğulları hakkında verilen tutukluluk kararına karşı bir araya gelerek ortak basın açıklaması düzenleyen 17 Mayıs Derneği, Gençlik Örgütleri Forumu (GoFor), Kaos GL Derneği ve ÜniKuir Derneği de bu görüşleri paylaştı.
İnsan Hakları Derneği (İHD) Ankara Şubesi’nde açıklama yapan insan hakları örgütleri, Hocaoğulları’nın yaptığı konuşmanın ardından tutuklanmasını hukuki değil, siyasi bir karar olarak nitelendirdi.
"Yanıltıcı bilgiyi yayma" suçlaması
Avrupa Konseyi Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi Gençlik Delegesi ve LGBTİ+ aktivisti Hocaoğulları, 27 Mart’ta Avrupa Konseyi’nde yaptığı konuşma nedeniyle “halkı kin ve düşmanlığa tahrik” ve “yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçlamalarıyla 5 Ağustos günü Ankara’da tutuklanmıştı.
Hocaoğulları Kongre'nin 48. Toplantısındaki konuşmasında, Türkiye’de gençlerin protestolar sırasında karşılaştığı şiddet ile muhalif belediye başkanlarının tutuklanmasını dile getirmiş, iktidara yakın medya ve sosyal medya hesapları tarafından hedef gösterilmişti.
İnsan hakları örgütlerinin ortak açıklamasında, Hocaoğulları’nın konuşması esnasında verdiği bilgilerin baroların ve sivil toplum örgütlerinin raporlarında da yer aldığını, bu konuların kamuoyunda da tartışıldığını ve bu anlamda hukuki olarak “yanıltıcı bilgi” kapsamında değerlendirilemeyeceği söylendi.
"LGBTİ+ karşıtı politik iklimin sonucu"
Açıklamada özetle şu ifadelere yer verildi:
“Tutuklama kararının gerçek bir hukuki değerlendirme ile verilmediğini biliyoruz. ‘Kamuoyunu yanıltıcı bilgiyi alenen yayma’ suçu, Türkiye'de basın özgürlüğüne ve sivil topluma karşı bir baskı aracı olarak kullanılmaktadır. Tanımı son derece muğlaktır ve yanıltıcı bilgi kriterinin ne olduğunu açıkça belirtilmemektedir. Bu belirsizlik, ifade özgürlüğünü keyfi biçimde sınırlandırabilmek ve hak savunuculuğunu kriminalize edebilmek amacıyla siyasi iktidar tarafından bilinçli olarak yaratılmıştır.
“Avrupa Konseyi nezdinde görevlendirilmiş bir gençlik delegesinin uluslararası bir platformda yaptığı meşru açıklamalar nedeniyle cezalandırılması yalnızca Türkiye'deki hak, hukuk, adalet ve demokrasi mücadelesinin değil, aynı zamanda uluslararası insan hakları mekanizmalarının meşruiyetini de hedef almaktadır. Enes'in tutuklanması, Türkiye'de uzun zamandır hak savunucularının kriminalize edildiği ve bastırılmaya çalışıldığı bir sürecin içerisinde giderek derinleşen LGBTİ+ karşıtı politik iklimin sonucudur.”
Talepler sıralandı
İnsan hakları örgütleri, Hocaoğulları için uluslararası mekanizmaları acil müdahaleye, kamuoyunu ise dayanışmaya çağırarak taleplerini sıraladı.
Enes Hocaoğulları’nın derhal serbest bırakılması, Avrupa Konseyi başta olmak üzere tüm uluslararası kurumların tutuklamaya karşı açık tavır alması, ifade özgürlüğünü tehdit eden TCK 217/A maddesinin yürürlükten kaldırılması ve LGBTİ+’lara yönelik nefret kampanyalarının ve baskıcı “aile yılı” politikalarının sona erdirilmesi istendi.