Çiğdem Mahallesi’nde uzun yıllardır gençler ve kadınlarla birlikte yürüttüğünüz mahalle temelli çalışmalar var. Bu çalışmalar çocuklarla nasıl kesişiyor?
Çiğdemim Derneği’nin misyonu “Mahalleli olma kültürünü yaygınlaştırarak; mahalle sakinlerinin yaşam kalitesini yükseltmek ve karar alma süreçlerinde etkili olmak.” Vizyonu ise “Mahalleli olma ve dayanışma kültürünün etkin olduğu, bölgesel ve ulusal karar alma süreçlerinde etkili olan, yaşam alanlarıyla farklı özellikteki bireylerin (yaş, cinsiyet, engelli vb. temelinde) mutlu olduğu bir mahalle olmak.” olarak tanımlanıyor. Bu çerçevede tüm mahalle sakinlerine yönelik planlamalar yapılıyor.
Kadınlar ve çocuklar için kendilerini ifade edebilecekleri ortamlar yaratmaya çalışıyoruz. Bunlar kimi zaman söyleşiler, geziler, kitap okuma etkinlikleri kimi zaman da beceri geliştirme atölyeleri oluyor. El sanatları, enstrüman (gitar, vurmalı çalgılar, koro gibi), resim, drama atölyeleri gibi.
Çiğdemim Çocuk Meclisi nedir, nasıl kuruldu ve nasıl işliyor? Çocuklar Meclis’e nasıl dahil oluyor? Kararlar nasıl alınıyor?
Çiğdemim Çocuk Meclisi 2019’un Nisan ayında Mikrofon 1 Projesi kapsamında kuruldu. O günden bu yana da çalışmalarını sürdürüyor. Çocuk Meclisi’nde 9-14 yaş aralığındaki çocuklar var. Her yıl Eylül ayında derneğin sosyal medya hesaplarından,
WhatsApp grubundan ve e-posta yoluyla mahalle sakinlerine çağrı yapıyoruz ve çocukları davet ediyoruz.
Çocuk Meclisi’ne katılım için yaş sınırı dışında bir kriter yok. Çocuk Meclisi’nde kararlar uzlaşı ile alınıyor ve Mecliste bir başkanlık sistemi yok. Bizim için her çocuk özel ve değerli. Dolayısıyla her çocuğun görüşü önemli.
Mecliste görüş ayrılıkları olduğunda her üye fikrini açıkça ifade eder ve konu tartışılır. Bazen biraz uzun sürse de kararlar ortak olarak alınır. Çocuk Meclisi’nin organizasyon yapısında düzenleme için alanda uzman bir yetişkin yer alıyor. Ama yetişkinin görevi sadece moderasyon.
Çocuk Meclisi’nin farklı ortamlarda temsil edilmesi gerektiğinde ise adaylar belirleniyor. Bu adaylara kendilerini ifade etmeleri için ortam sağlanıyor ve temsil edecek çocuk meclisteki diğer çocuklar tarafından belirleniyor.
Çocuk katılımı çoğu zaman kağıt düzeyinde kalabiliyor. Siz çocukların karar alma süreçlerine gerçek ve etkili biçimde katılımı için neler yapıyorsunuz?
Çiğdemim Çocuk Meclisi çalışmaları zaten tamamen çocukların fiilen katılımı ile yürütülüyor. Örneğin her yıl 23 Nisan’da Çocuk Oyunları Şenliği düzenleniyor. Bu şenliğin tüm organizasyonu, içerikler, yapılacak etkinlikler çocuklar tarafından belirleniyor ve uygulanıyor.
Çocuk Meclisi aynı zamanda Çiğdemim Derneği Yönetim Kurulu için bir danışma kurulu niteliği taşıyor. Dolayısıyla çocuklarla ilgili çalışmalar planlanırken Çocuk Meclisi’ne danışılıyor ve çocukların görüş ve önerileri alınarak planlama yapılıyor.
Mahallede farklı yaş gruplarından, farklı sosyo-ekonomik arka planlardan çocukların katılımını nasıl sağlıyorsunuz? Daha sessiz kalan ya da kendini ifade etmekte zorlanan çocukları sürece nasıl dahil ediyorsunuz? Kız çocuklarının ve erkek çocukların katılımında gözlemlediğiniz farklar var mı?
Çocuk Meclisi için mahalle geneline duyuru yapıyoruz ve mahalledeki okullarla iş birlikleri kurmaya çalışıyoruz. Bu bakış açısının her çocuk için eşit katılım hakkını sağladığını düşünüyoruz. Çocuk Meclisi’nde kız ve erkek çocukların katılımı dengeli.
Bazen içe dönük çocuklar ailelerinin ısrarı ile katılıyor ve bu çocuklar zaman zaman kendilerini ifade etmekte zorlanıyor. Ancak meclisin katılımcı ortamı bu çocuklar için de alan açılmasına yardımcı oluyor.
Çocuklarla çalışırken hangi katılım yöntemlerini kullanıyorsunuz? Katılımın “sembolik” olmaması için hangi ilkelere dikkat ediyorsunuz?
Çiğdemim Çocuk Meclisi’nde hiçbir çalışma sembolik değil. Alan ve söz çocukların. Çalışmalar, bir başlangıç sorusuyla başlar ve her çocuk o anki duygu durumunu ve yaşantısını paylaşır. Çalışma konusu, etkinlikler ortak kararla belirlenir. Görev dağılımı çocuklar tarafından yapılır, birlikte oyunlar oynanır ve çalışma günün değerlendirmesi ile sonlandırılır.
Örneğin mahalledeki parklar çocuklar tarafından değerlendirildi ve çocukların ihtiyaçları mahalle muhtarına ve belediyeye iletildi.
Mahalledeki çocukların çalışma deneyimleriyle ilgili geri bildirimleri nasıl? Çocuklar kendilerini ne kadar etkili hissediyor?
Çocuklar katıldıkları etkinliklerde kendilerini değerli hissettiklerini, bir birey olarak görüşlerini ifade edebildiklerini belirtiyor.
Özellikle yürütülen projelerde tatmin edici çalışmalar yaptıklarını da söylüyorlar. Mikrofon 2 Projesi kapsamında “Sanal Dünyada Çocuğa Karşı Şiddetin Önlenmesi” ile ilgili çalışmayı buna örnek olarak gösterebiliriz.
Başka mahallelerde çalışmak isteyen yapılara ne önerirsiniz?
Öncelikle çocuklara güvenmelerini, onların katkılarını değerlendirmelerini ve çocukların kendilerini ifade edebilecekleri uygun ortamlar yaratmalarını önerebiliriz. Çünkü çocukların görüşlerini almadan, çocuklar için yetişkinlerin karar aldıkları mekanizmaların etkili olamayacağı bir gerçek.