Dernek iç denetim raporu hazırlanması zorunlu mudur?

Dernekler Kanunu’nun “İç Denetim” başlıklı 9. maddesi aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir. 

“Derneklerde iç denetim esastır. Genel kurul, yönetim kurulu veya denetim kurulu tarafından iç denetim yapılabileceği gibi, bağımsız denetim kuruluşlarına da denetim yaptırılabilir. Genel kurul, yönetim kurulu veya bağımsız denetim kuruluşlarınca denetim yapılmış olması, denetim kurulunun yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Denetim kurulu; derneğin, tüzüğünde gösterilen amaç ve amacın gerçekleştirilmesi için sürdürüleceği belirtilen çalışma konuları doğrultusunda faaliyet gösterip göstermediğini, defter, hesap ve kayıtların mevzuata ve dernek tüzüğüne uygun olarak tutulup tutulmadığını, dernek tüzüğünde tespit edilen esas ve usullere göre ve bir yılı geçmeyen aralıklarla denetler ve denetim sonuçlarını bir rapor halinde yönetim kuruluna ve toplandığında genel kurula sunar. Denetim kurulu üyelerinin istemi üzerine, her türlü bilgi, belge ve kayıtların, dernek yetkilileri tarafından gösterilmesi veya verilmesi, yönetim yerleri, müesseseler ve eklentilerine girme isteğinin yerine getirilmesi zorunludur.”

Aynı zamanda yine Dernekler Kanunu’nun “Dernek Tüzüğü” başlıklı 4/j maddesinde de dernek tüzüğünde yer alması gereken hususlar arasında “iç denetim şekilleri” ibaresi yer almaktadır. 

İlgili düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, derneklerin iç denetim yapması ve ardından bu denetime ilişkin bir iç denetim raporu düzenlemesinin zorunlu olduğu anlaşılmaktadır. İç denetim yönetim kurulu, genel kurul, bağımsız bir denetim kuruluşu ve denetim kurulu tarafından yapılabilir. Yapılan diğer denetimlerin denetim kurulunun sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını da unutmamak gerekir. Dernek tüzüğünü hazırlarken, iç denetimin esas ve usullerini belirler, dernek iç denetiminin 1 yılı geçmeyen aralıklarla yapılması esastır. İç denetim sürecinde derneğin yalnızca gelir ve gider durumu değil, tüm faaliyetlerin gerek mevzuata gerekse de dernek tüzüğüne uygun olup olmadığı da denetlenir. Denetim sonucunda oluşturulan iç denetim raporu yönetim kuruluna ve toplandığı zaman genel kurula sunulur. 

İçişleri Bakanlığı, 03.12.2020 tarihli ve 2020/21 sayılı genelgesinde sivil toplum kuruluşlarının şeffaf ve hesap verilebilir olması açısından, aynı zamanda ilgili mevzuata da atıf yaparak, iç denetimin ve devamında hazırlanacak iç denetim raporunun esas olduğunu belirtmiştir. Bu kapsamda iç denetimlerin daha etkin bir şekilde yürütülebilmesi adına bir “Dernek İç Denetim Raporu Örneği” hazırlamıştır. Derneklere tavsiye niteliğinde hazırlanan bu “örnek iç denetim raporuna” dernekler tarafından istenilen soru ve bölümler eklenebilir ve de rapor değişik şekillerde de hazırlanabilir.