Türkiye’de STÖ’lerin Kaynak Yaratma Faaliyetleri Açısından Yardım Toplama Mevzuatı

Mevzuat değerlendirmesini ve saha bulgularını bir araya getiren çalışma; bağış ve yardım ayrımından kaynaklanan belirsizlikleri, izin süreçlerindeki bürokratik engelleri ve dijital bağış yöntemleriyle yaşanan uyumsuzlukları ortaya koyuyor. Ayrıca afet ve kriz dönemlerinde yaşanan deneyimler üzerinden mevcut sistemin sınırlarını görünür kılıyor.

Raporun temel reform önerileri

Mevcut mevzuatın eşitlik, ölçülülük ve hukuki belirlilik ilkelerine aykırı olduğu ve sivil toplumun mali sürdürülebilirliğini zayıflattığı sonucuna varılan raporda şu reform önerileri öne çıktı.

• Yardım Toplama Kanunu’nun 2. Maddesinde de öngörüldüğü üzere, STÖ’lerin kendi statülerine göre topladıkları yardımlar Yardım Toplama Kanunu’nun kapsamı dışında değerlendirilmelidir. Böylece, STÖ’lerin genel amaç ve faaliyetlerine yönelik düzenli gelir çağrıları için bağış ve yardım arasındaki kavramsal yapaylık giderilmelidir.
• Dijital Bağış Rejiminin Açık Tanımı: Sosyal medya, SMS, kitlesel fonlama (crowdfunding), maraton ve bireysel link kampanyaları mevzuatta açıkça tanımlanmalı; gri alanlar kaldırılmalıdır.
• Uygulama Birliği ve Standart Süreler: İdari makamlar arasında yeknesaklık sağlanmalı; bildirim ve uzatma süreleri kanunda açıkça belirlenmelidir.
• Bildirimlerde Şeffaflık: Yapılan bildirimler yıllık istatistiklerle kamuya açıklanmalıdır.
• Afet Dönemlerinde Esnek Protokol: Olağanüstü hâllerde hızlı bildirim, toplu kayıt ve koordinasyon esaslı geçici kolaylaştırıcı rejim öngörülmelidir.
• KVKK ile Uyumlu Veri Minimizasyonu: Bildirim ve denetimde talep edilebilecek kişisel veriler açıkça sınırlandırılmalı; faydalanıcı listeleri için ölçülülük ilkesi uygulanmalıdır.
• Yurt Dışı Bağışlarda Eşik ve Toplu Bildirim: Düşük tutarlı bağışlar için istisna getirilerek belirli eşik üzerindekiler için toplu ve periyodik bildirim modeli uygulanmalıdır.
• Katılımcı Reform Süreci: Mevzuat değişiklikleri hazırlanırken STÖ’lerin katılımı zorunlu kılınmalı; düzenleme süreci şeffaf ve istişareye dayalı yürütülmelidir.